Cải tạo đất | Phương pháp cải tạo đất hiệu quả chi phí rẻ nhất

Đăng bởiTrương Bảo Quyên vào lúc

Tầm quan trọng của việc cải tạo đất

Trong quá trình canh tác lâu năm đất dần mất đi độ phì nhiêu vốn có. Những vùng đất xám bạc màu, đất nhiễm phèn, nhiễm mặn khiến cho năng suất cây trồng giảm thậm chí mất mùa, dịch bệnh triền miên.

Hiểu được tầm quan trọng của việc cải tạo đất từ xa xưa con người đã biết cải tạo bằng những phương pháp như cày sâu cuốc bẫm, bón phân chuồng, .... Nhờ đó đất vẫn còn giữ được độ màu mỡ và cân bằng hệ sinh thái đất.

Ngày nay các mô hình chuyên canh, thâm canh buộc con người phải sử dụng đến nhiều phân hóa học hơn, nhiều thuốc bảo vệ thực vật hơn. Cùng với đó việc trả lại cho đất những bã mùn hữu cơ ngày càng trở nên ít đi. Đất dần trở nên bạc màu, cằn cỗi.

Đất bạc màu là gì?

Đất xám bạc màu được coi là loại đất xấu, rất khó khăn cho việc canh tác. Chúng còn được gọi với nhiều tên gọi khác nhau như đất thoái hóa, đất bạc màu.... Loại đất này có hàm lượng dinh dưỡng rất thấp, tỷ lệmùn trong đất cũng thấp dưới 1%. Rễ bị rửa trôi và trở nên dẻo khi mưa nhiều và rắn chắc khó làm vỡ khi khô. 

Loại đất bị nhiễm mặn, nhiễm phèn cũng bị coi là đất bạc màu. 

Trên đất này gần như rất khó để trồng được những loại cây phát triển khỏe mạnh. Bởi ngay từ bộ rễ của cây đã không được tạo điều kiện tối ưu cho việc phát triển cho dù bón bao nhiêu phân vô cơ đi chăng nữa. 

Độ màu mỡ của đất

Độ màu mỡ của đất hay còn gọi là độ phiều nhiêu được đánh giá qua tỷ lệ mùn trong đất.

Mùn hữu cơ là sản phẩm hình thành do quá trình phân giải các bã thải hữu cơ trong điều kiện yếm khí. Đặc trưng của mùn là các hợp chất chính Axit Humix, Axit Fluvic, Axit Ulvic và các muối của chúng. 

Nhóm

Đất nghèo mùn

Đất mùn trung binh

Đất giàu mùn

Rất giàu mùn

Đất đồng bằng

<1%

1-2%

2-4%

>4%

Đất đồi núi

<2%

2-4%

4-8%

>8%


Tổng quan đất đai của Việt Nam đang dần trở nên cạn kiệt lượng mùn. Có tới 20% diện tích đất có hàm lượng mùn thuộc diện rất nghèo <1%. 
Những vùng đất núi cao không được thâm canh hàm lượng Organic Matter cũng chỉ ở mức >=6%.
Tuy nhiên cũng có những vùng với nguồn phân động vật dồi dào tỷ lệ mùn khá cao như vùng cao nguyên Mộc Châu. Ở đây phân bò là nguồn phân chính bổ sung vào đất canh tác.
Dương Anh cũng có nhiều chuyến đi tham quan xung quanh khu vực này. Đất ở đây tơi xốp, rất giàu dinh dưỡng.

Hình ảnh được chụp tại một khu vực thuộc cao nguyên Mộc Châu

Nhìn hình ảnh trên chắc mọi người có thể hình dung ra độ tơi xốp của đất khi màu đất còn sẫm màu hơn cả màu của đất đồi phía trên và đất đường đi. Cho dù 2 loại đất được so sánh không được canh tác thường xuyên. 

Nghe các hộ dân ở đây chia sẻ ở đây gần như không có nước tưới. Toàn bộ nước phụ thuộc vào thời tiết. Nhưng cứ đến mùa là gieo hạt và sau vài tháng là thu hoạch. Không có bất cứ phân thuốc gì được bổ sung trong quá trình canh tác.

Vì sao cần cải tạo đất?

Cải tạo đất cũng là cải tạo sự sống, hệ sinh thái cho đất. Nhờ đó năng suất cây trồng sẽ tăng dần nhờ được bồi đắp lại một lượng lớn chất hữu cơ.

Bổ sung chất hữu cơ cũng cần phải trở nên liên tục đặc biệt là những vùng đất thoái hóa.
Lợi ích của việc canh tác được các nhà khoa học nông nghiệp khuyến cáo từ lâu. Những tài liệu cũng chỉ ra rằng đất giàu mùn cho năng suất, chất lượng của cây trồng rất cao. Ngoài ra sâu bệnh hại cũng được giảm thiểu đi rất nhều nhờ sự cân bằng vốn có của hệ sinh thái đất.

Phương pháp cải tạo đất

Mỗi loại đất cần có một phương pháp cải tạo riêng. Nhưng về đặc điểm chung vẫn là bổ sung một lượng lớn chất hữu cơ cho đất.

Dương Anh xin tổng hợp lại những phương pháp cải tạo đất hiệu quả với chi phí thấp.

1. Bón phân hữu cơ, phân ủ, phân chuồng.

Phân hữu cơ, phân ủ hay phân chuồng đều là những loại phân có hàm lượng hữu cơ nhất định. Nhưng với phân chuồng hoặc các loại phế phụ phẩm nông nghiệp cần được xử lý trước khi được bổ sung cho đất. Cách xử lý tốt nhất là đem ủ đống.
Xem thêm cách ủ phân hữu cơ, phân chuồng tại đây.
Phương pháp này là phương pháp mang lại hiệu quả cao. Chỉ sau một vài vụ bà con có thể thấy đất đai được cải thiện rất nhiều từ màu sắc của đất cho tới độ tơi xốp. Qua đó năng suất cây trồng cũng tăng lên đáng kể.

2. Trồng cây phân xanh

Cây phân xanh là những cây thuộc họ đậu như ( đậu phộng, cỏ lạc dại, các loại đậu ăn quả, đỗ tương, đỗ đen .... ). trong quá trình tiến triển của chúng, đó là khả năng cố định nitơ trong không khí thông qua việc cộng sinh với vi khuẩn nốt rễ - một loại vi khuẩn sống trong đất. Đặc điểm này mang lại lợi ích lớn trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Cây họ đậu không đòi hỏi các loại phân bón chứa nitơ, vì thế đã giúp làm giảm chi phí và ô nhiễm môi trường.

Sau khi thu hoạch bà con cắt phần thân phía trên và bớt lại phần gốc phía dưới. 

Phân thân phía trên đem ủ đống lớn, tưới ẩm làm sao để khi cầm lên có một vài giọt nước nhỏ ra. Sau đó đạy bạt hoặc nilon kín để đống ủ được phân giải.

Phân gốc, rễ phía dưới bỏ lại luôn tại ruộng và cày xới lên. Phần rễ này có chứa rất nhiều vi sinh vật cố định đạm giúp giảm đáng kể lượng phân bón cho các vụ mùa sau. 

3. Cày xới sau mỗi vụ canh tác

cày xới đất giúp không khí được bổ sung vào đất

Cày xới sau mỗi vụ giúp bổ sung không khí vào đất. Tạo điều kiện để rễ cây được hô hấp và phát triển khỏe mạnh. Rễ cây khỏe mạnh là nên tảng cho những vụ mùa bội thu.


4. Bón vôi

Bón vôi đặc biệt hiệu quả đối với những vùng đất chua phèn. Do nước mưa, nước tưới dư thừa làm rửa trôi mất dần các dưỡng chất của đất. Một phần nguyên nhân là từ việc trồng cây thâm canh và bón nhiều loại phân khoáng gốc axit như: Phân Sunfat amôn (SA), Clorua kali (KCl), Sunfat kali (K2SO4), Suppe lân

Đất chua phèn có độ pH thấp < 6.5

Vôi bột xám sẽ mang lại hiệu quả cao nhất bởi trong vôi bột xám có chứa cả Ca và Mg.


5. Trả lại đất phần bã hữu cơ 

Khi thu hoạch bà còn nên thu gom phần thân, lá, rễ ... đắp lại thành đống lớn để ủ. Sau một vài tháng ủ bà con đem ra sử dụng sẽ giúp giảm đi rất nhiều chi phí.


Bài viết cũ Bài viết mới


Bài viết liên quan tới tags

0 bình luận

Bình luận

Chú ý , bình luận cần được duyệt trước khi đăng