DỨA - LOẠI TRÁI CÂY ĐẶC TRƯNG MIỀN NHIỆT ĐỚI

Đăng bởiXanh Natura vào lúc


Dứa có tên khoa học Ananas comosus, là một loại quả nhiệt đới. Chúng còn thường được gọi với nhiều loại tên khác nhau như là thơm hay khóm (có nơi gọi là khớm) hoặc trái huyền nương….Có thể nói, chúng là một trong những loại cây bản địa của đất nước Paraguay và miền nam Brasil, sau này mới du nhập qua các nước châu Á, trong đó có Việt Nam.

Cấu tạo của quả dứa rất đặc biệt, thực ra là trục của của bông hoa tụ họp lại với lá bắt mọng nước mà tạo thành. Khi bổ dứa sẽ thấy các “mắt dứa” đặc trưng, dùng ăn sống bằng cách cắt thành khoanh múi phù hợp, hay dùng làm gia vị nấu các món ăn,  hay ép nước trái cây, làm thành trái cây đống hộp

Dinh dưỡng

Tỷ lệ phần trăm theo lượng hấp thụ hàng ngày của người lớn.

Nguồn: Cơ sở dữ liệu USDA

Giá trị dinh dưỡng 100 g (3,5 oz)

Năng lượng    202 kJ (48 kcal)

Thiamin (Vit. B1)     0.079 mg (6%)

Riboflavin (Vit. B2) 0.031 mg (2%)

Chất xơ thực phẩm   1.4 g

Vitamin B6    0.110 mg (8%)

Niacin (Vit. B3)        0.489 mg (3%)

Axit pantothenic (Vit. B5)  0.205 mg (4%)

Cacbohydrat 12.63 g

Đường            9.26 g

Magie 12 mg (3%)

Phospho         8 mg (1%)

Kali     115 mg (2%)

Kẽm    0.10 mg (1%)

Chất béo        0.12 g

Protein           0.54 g

Axit folic (Vit. B9)   15 μg (4%)

Vitamin C      36.2 mg (60%)

Canxi  13 mg (1%)

Sắt       0.28 mg (2%)

Dựa vào số liệu trên có thể thấy được trong dứa có hàm lượng Vitamin B1 và C khá cao, lượng mangan dồi dào, axit hữu cơ cũng khá nhiều, đặc biệt là axit malic và axit xitric. Trong dưa có enzym bromelain dễ dàng phân hủy protein, nên người ta thường dùng xào chung với thịt bò, thịt vịt để thịt nhanh mềm và có mùi vị đặc trưng cho món ăn.

Một tài liệu khác cho biết: Trong 100g phần ăn được cho 25 kcal, 0,03 mg caroten, 0,08 mg vitamin B1, 0,02 mg vitamin B2, 16 mg vitamin C (dứa tây). Các chất khoáng: 16 mg ca, 11 mg phospho, 0,3 mg Fe, 0,07 mg Cu, 0,4g protein, 0,2g lipit, 13,7g hydrat cacbon, 85,3g nước, 0,4g xơ..

Đặc điểm của cây dứa

Đặc trưng của cây dứa là phần lá gai mọc thành từng cụm hình như hoa thị, lá dài như mũi mác và mép răng cưa. Hoa có từng đài riêng chưa nhiều nước phức hợp thành quả, và thường mọc từng cụm hình dạng như đầu rắn, ở trung tâm cụm lá, thân cây mập và ngắn. Dứa ra hoa tự nhiên vào tháng 2-3 và thu hoạch vào tháng 4,5,6.

Dứa phổ biến tại Việt Nam

Tại Việt Nam, dứa được trồng khá phổ biến, phân bố từ Phú Thọ đến Kiên Giang. Tiền Giang là tỉnh có sản lượng dứa đứng đầu cả nước. Ngoài ra bạn cũng có thể tìm thấy dứa ở các tỉnh như Nghệ An, Ninh Bình, Hà Nam, Thanh Hóa, Long An…với sáng lượng lên đến 160.000 tấn (theo số liệu năm 2007). Tại những tỉnh này cũng có những nhà máy và cơ sở sản xuất dứa để phục vụ các loại sản phẩm khác nhau.

Các giống dứa và vùng trồng tại Việt Nam

Dứa hoa Phú Thọ: thuộc nhóm Queen, trồng được nơi đất chua xấu. Lá có nhiều gai và cứng, quả nhỏ, thịt quả vàng đậm, thơm, ít nước, giòn.

Dứa Na hoa: lá ngắn và to, quả to hơn dứa hoa Phú Thọ, phẩm chất ngon, năng suất cao.

Dứa mật (Ananas comosus sousvar - Singapor spanish) có quả to, thơm, ngon, trồng nhiều ở Nghệ An và Thanh Hóa

Dứa tây hay dứa hoa (Ananas comosus queen) được du nhập từ 1931, trồng nhiều ở các đồi vùng Trung du. Quả bé nhưng thơm, ngọt.

Dứa không gai (Ananas comosus cayenne) được trồng ở Nghệ An, Quảng Trị, Lạng Sơn. Cây không ưa bóng. Quả to hơn các giống trên.

Dứa Cayen: lá chỉ có ít gai ở đầu mút lá, lá dài cong lòng máng, quả to, khi chưa chín quả màu xanh đen, khi chín chuyển màu da đồng. Quả nhiều nước, thịt vàng ngà, mắt dứa to và nông, vỏ mỏng, thích hợp với đóng hộp.

Dứa ta thuộc nhóm Red Spanish: chịu bóng rợp, có thể trồng xen trong vườn quả, vườn cây lâm nghiệp. Dứa Cayen trồng phổ biến ở Tam Điệp, Ninh Bình.

Dứa ta (Ananas comosus var spanish hay Ananas comosus sousvar - red spanish) là cây chịu bóng tốt, có thể trồng ở dưới tán cây khác. Quả to nhưng vị ít ngọt.

Khí hậu

Dứa là loài cây nhiệt đới nên thích nghi với môi trường ấm áp và nhiệt độ trung bình từ 22-27 độ C. Nếu thời tiết quá nóng hay quá lạnh sẽ làm cây chậm phát triển thậm chí dễ chết. Tuy vậy cây dứa cũng không chịu được ngập úng nên chỉ thích hợp với những nơi có lượng mưa trung bình từ 1200 – 1500mm. Nếu cây được trồng ở nơi có ánh sáng tốt sẽ ra hoa và trái chất lượng, quả ngọt và thơm, thịt dày.

Đất đai

Cây dứa được trồng nhiều ở các tỉnh các nhau do chúng không kén đất, chỉ cần đất đồi dốc, ánh sáng phù hợp và độ thoát nước tốt, hoặc các loại đất có độ phèn nhẹ như ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, hay độ chua PH tầm 4,5-5,5 là được.

Nhân giống

Nhân giống bằng chồi, chọn những chồi nách ở những khóm dứa xanh tốt, quả to cân đối. Khi trồng bóc vỏ là vàng khô ở gốc, nhúng gốc vào dung dịch Aliette nồng độ 0,3% để trừ nấm; diệt rệp sáp bằng các loại thuốc Lindafor, Sevidol 26 hoặc Mocap 20C đều hiệu quả tốt. Thời gian ngâm trong dung dịch từ 1-3 phút. Sau đó lấy ra để sấp cả bó xuống.

Thời vụ trồng

Miền Bắc: vụ xuân hè (tháng 3-5) và thu đông (tháng 9-10).

Miền Nam: trồng vào tháng 4-5 (trước mùa mưa).

Tác dụng chữa bệnh

Trong ẩm thực, bạn có thể sử dụng dứa làm món trái cây tráng miệng hay ép nước uống để giảm stress và làm việc tốt hơn, tăng cường sức đề kháng, hạn chế mệt mỏi, đặc biệt trong những ngày hè oi bức.. Theo nghiện cứu khoa học vào những năm 60-70, trong dứa có thành phần bromelin có tính kháng phù và kháng viêm, do vậy việc thêm dứa vào một sổ thực phẩm để giảm viêm mô tế bào, tan mỡ.. nhưng vẫn chưa có kết luận chính xác về việc tan các khối mỡ trên cơ thể người, người ta thường dùng để giảm thời gian bị ốm, cảm, vì trong bromelin có enzym giúp thủy phân protein và các loại axit amin, giải phóng lượng calo dư thừa trong cơ thể… vì vậy một số người dùng dứa trong việc giảm cân cũng là có cơ sở.

Trong dứa có chứa lượng vitamin C có tác dụng chống oxi hóa hạn chế bị lão hóa da, đồng thời tạo ra sức đề kháng cho cơ thể. Không chỉ trong ẩm thực mà dứa ứng dụng để làm kem dưỡng da. Trên website của Hội Da liễu New Zealand, DermNet NZ đã công bố các loại kem có chứa vitamin C sẽ giúp hạn chế nếp nhăn, chống lão hóa do tác dụng của ánh nắng mặt trời.

Dứa làm liền sẹo

Theo một số nghiên cứu, người ta tận dụng lượng enzym có trong Dứa để giúp làm lành các vết thương hay vết bỏng. Theo một thí nghiệm nghiên cứu trên chuột, sau 4 tiếng dùng chiết xuất từ dứa, vết thương của chúng đã sạch và lành. Chưa kể người ta còn ứng dụng Bromelin làm thuốc tẩy giun cho trẻ em tại Đức, hoặc làm giảm các vết bầm trên da, giảm đau nhức và hiện tượng bị phù nề.


Bài viết cũ Bài viết mới