TÍA TÔ, RAU GIA VỊ MÀU TÍM DÙNG THƯỜNG NGÀY

Đăng bởiXanh Natura vào lúc


Tía tô có tên khoa học là Perilla frutescens, là một trong số 8 loại cây thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae hay Labiatae). Cây Tía tô là một loại rau gia vị quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày của người Việt Nam, giống như húng. Ngoài Việt Nam, chúng có phân bố rộng rãi từ Ấn Độ sang Đông Á.

Mô tả

Cây tía tô có chiều cao trung bình từ 0,5-1m. Chúng là loài cây thân thảo và có phần lá mọc đối xứng nhau. Cuống lá dạng sợi, dài 2-5 cm, đường kính 1,5-2 mm, màu tím xanh. Mép lá của chúng khác đặc biệt vì có khía răng ở rìa lá, nếu loại có mép lá quăng thì có giá trị sử dụng lớn hơn các loài khác (Perilla ocymoides L. var. bicolorlaciniata). Màu lá khá lạ, hơi tím đều ở cả hai mặt, vì vậy người ta gọi là tía tô, đôi lúc có lá màu nâu hay xanh lục, bề mặt có lông nhám. Hoa tía tô thường màu trắng hoặc, mọc đối xứng ở đầu cành, nhị hoa vươn ra phía ngoài. Quả hình cầu nhỏ. Cây tía tô có tinh dầu thơm nhẹ, hơi nồng, tính ấm.

Phân bố

Được trồng phổ biến khắp nơi làm rau gia vị và làm thuốc. Bạn có thể tìm thấy chúng Mọc hoang hoặc trồng tại các vườn hay tại nhà của người dân Việt Nam và châu Á. Tía tô là loài cây ưa sáng và ẩm, phù hợp trồng trên đất thịt, đất phù sa

Bộ phận dùng

Cây tía tô không chỉ sử dụng phần lá để ăn, mà còn gồm luôn các bộ phận khách của cây như dùng cả rễ, cành và quả để sấy nhẹ hay phơi khô, ngoài ra còn dùng tinh dầu của chúng. Cây thường dùng làm rau gia vị trong bữa ăn hằng ngày hoặc dùng làm vị thuốc

Thành phần hóa học

Tinh dầu chứa perillaldehyd (4 isopropenyl 1-cyclohexen 7-al), limonen, a-pinen và dihydrocumin.Chất perilla andehyt tạo mùi thơm đặc trưng của tía tô, chất perilla andehyt antioxim là chất khó tan trong nước và có độ ngọt hơn 2000 lần so với đường. Trong hạt tía tô bao gồm các loại acid amin: arginin, histidin, leucin, lysin, valin; acid oleic, linoleic và linolenic;

Sử dụng

Bạn có thể bắt gặp các món ăn của các nước châu Á như Hoa, Hàn, Nhật, Ấn Độ hay sử dụng cả lá và hạt tía tô để làm rau gia vị hay tinh dầu chế biến trong một số món.Ở Việt Nam, người ta hay nấu món canh cà bung kèm tía tô, hoặc dùng tía tô làm rau ăn sống trong các món gói, cũng có thể thay lá lốt và xương xông để làm lá cuốn chả đem nướng.

Ngoài việc sử dụng trong món ăn hằng ngày, người ta thường dùng tía tô làm vị thuốc trong y học cổ truyền Trung Quốc, để tạo cảm giác hưng phấn, ho suyễn, trị cảm cúm nhẹ, chữa sưng vú, trị bệnh khớp xương, giải độc khi bị ngộ độc do thức ăn…. Ngoài ra, dùng hạt tía tô có chứa tinh dầu có tính nhanh khô giúp bảo quản và khử trùng thức ăn trong gia đình của bạn, hoặc trong nghệ thuật dùng để vẽ lên đồ gốm sứ.



Bài viết cũ Bài viết mới